Mặt bằng tiêu chuẩn lắp đặt trạm sạc xe điện là điều kiện quan trọng để hệ thống sạc có thể vận hành an toàn và ổn định. Vì vậy, trong bài viết này, S.TOUCH sẽ chia sẻ các tiêu chuẩn cần thiết cũng như những lưu ý quan trọng khi lựa chọn mặt bằng lắp đặt trạm sạc xe điện.
1. Mặt bằng tiêu chuẩn lắp đặt trạm sạc xe điện là gì?
Mặt bằng tiêu chuẩn lắp đặt trạm sạc xe điện là khu vực đất hoặc không gian đáp ứng đầy đủ các điều kiện về kỹ thuật an toàn và hạ tầng vận hành, nhằm phục vụ nhu cầu lắp đặt và khai thác hệ thống thiết bị sạc cho xe điện (ô tô điện hoặc xe máy điện).
2. Vai trò của mặt bằng trong vận hành trạm sạc? Vì sao cần đáp ứng các tiêu chuẩn khi triển khai trạm sạc
Mặt bằng được coi là “xương sống” của hoạt động kinh doanh và vận hành trạm sạc. Việc lựa chọn mặt bằng đáp ứng các tiêu chuẩn không chỉ giúp quá trình lắp đặt diễn ra thuận lợi mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả khai thác và trải nghiệm của người sử dụng.
- Đảm bảo tính thương mại và khả năng nhận diện: Mặt bằng nằm ở vị trí thông thoáng, dễ quan sát và dễ tiếp cận sẽ giúp trạm sạc thu hút người dùng tốt hơn. Khi trạm sạc được đặt tại khu vực thuận tiện cho phương tiện ra vào và dừng đỗ, người sử dụng cũng dễ dàng tiếp cận và sử dụng dịch vụ sạc.
- Tạo điều kiện thuận lợi cho việc lắp đặt hạ tầng kỹ thuật: Mặt bằng đáp ứng các tiêu chuẩn cần thiết sẽ giúp việc triển khai hệ thống trụ sạc, tủ điện, đường dây cấp điện và các thiết bị hỗ trợ được thực hiện dễ dàng, đảm bảo đúng yêu cầu kỹ thuật và an toàn.
- Nâng cao hiệu quả khai thác và vận hành trạm sạc: Một mặt bằng đạt tiêu chuẩn giúp trạm sạc hoạt động ổn định, giảm rủi ro kỹ thuật và tối ưu hiệu quả kinh doanh lâu dài.
3. Các tiêu chuẩn chung cho mặt bằng đủ điều kiện lắp đặt trạm sạc xe điện
Để trạm sạc xe điện có thể lắp đặt và vận hành ổn định, mặt bằng cần đáp ứng một số tiêu chuẩn cơ bản về diện tích, vị trí, hạ tầng kỹ thuật và an toàn. Những tiêu chuẩn này giúp đảm bảo quá trình triển khai thuận lợi, đồng thời hạn chế rủi ro trong quá trình vận hành.
3.1. Tiêu chuẩn về diện tích mặt bằng lắp đặt trạm sạc xe điện
Diện tích mặt bằng cần đủ rộng để bố trí trụ sạc, khu vực đỗ xe sạc và lối di chuyển của phương tiện. Không gian phải đảm bảo xe có thể ra vào, dừng đỗ và thao tác sạc thuận tiện mà không gây cản trở giao thông xung quanh.
Đối với ô tô con, kích thước ô đỗ xe tiêu chuẩn thường tối thiểu khoảng 2,5m x 5,0m. Khi lắp đặt trạm sạc, diện tích này thường cần được mở rộng thêm khoảng 0,5m – 1,0m theo chiều dài hoặc chiều rộng để bố trí trụ sạc và lắp đặt các cột bảo vệ trụ (bollard), nhằm hạn chế nguy cơ phương tiện va chạm vào thiết bị sạc.
Tùy theo số lượng trụ sạc và loại phương tiện phục vụ (xe máy điện hoặc ô tô điện), diện tích mặt bằng có thể được điều chỉnh linh hoạt. Tuy nhiên, cần đảm bảo khoảng cách hợp lý giữa các trụ sạc và khu vực đỗ xe để đảm bảo an toàn và thuận tiện khi sử dụng.
3.2. Tiêu chuẩn về vị trí lắp đặt trạm sạc xe điện
Khi đánh giá mặt bằng tiêu chuẩn lắp đặt trạm sạc xe điện, vị trí mặt bằng cần được xem xét kỹ lưỡng. Vị trí lắp đặt trạm sạc xe điện cần được lựa chọn phù hợp và tuân thủ các quy định về an toàn điện, phòng cháy chữa cháy (PCCC) cũng như quy hoạch hạ tầng theo quy định hiện hành.
- Gần nguồn điện: Vị trí lắp đặt nên nằm gần trạm biến áp hoặc tủ điện tổng (MSB) để thuận lợi cho việc đấu nối nguồn điện. Điều này giúp giảm sụt áp trong quá trình truyền tải điện và tối ưu chi phí lắp đặt hệ thống đường dây.
- Thuận tiện cho giao thông ra vào: Khu vực lắp đặt cần đảm bảo không gian đủ rộng để phương tiện có thể ra vào, dừng đỗ và quay đầu dễ dàng, đồng thời không gây cản trở hoặc ùn tắc giao thông trong khu vực.
- Tránh các khu vực tiềm ẩn rủi ro: Trạm sạc không nên đặt tại những khu vực có nguy cơ cháy nổ, khu vực lưu trữ hóa chất hoặc nơi có nhiệt độ môi trường quá cao vượt quá giới hạn vận hành của thiết bị (thường trên 50°C).
- Đảm bảo thông gió khi lắp đặt trong không gian kín: Trong trường hợp trạm sạc được lắp đặt tại tầng hầm hoặc khu vực kín, cần có hệ thống thông gió phù hợp để hỗ trợ tản nhiệt cho thiết bị sạc công suất lớn cũng như cho pin xe trong quá trình sạc.
3.3. Tiêu chuẩn về hạ tầng kỹ thuật của mặt bằng
Sự ổn định và an toàn của trạm sạc phụ thuộc lớn vào điều kiện hạ tầng kỹ thuật. Do đó, mặt bằng triển khai cần đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật về nguồn điện, hệ thống thoát nước và kết cấu nền để đảm bảo vận hành hiệu quả.
- Nguồn cấp điện: Phải có nguồn điện ổn định, thường lấy từ trạm biến áp riêng hoặc tủ điện tổng (MSB) của tòa nhà.
- Thiết bị bảo vệ: Mỗi trụ sạc phải được bảo vệ bởi một Aptomat (MCB/MCCB) riêng biệt. Phải có thiết bị chống dòng rò (RCD loại B – chuyên dụng cho xe điện để phát hiện cả dòng rò AC và DC).
- Tiết diện dây cáp: Phải tính toán dựa trên công suất tối đa và độ sụt áp trên đường dây (thường sụt áp không quá 5%). Dây cáp phải là loại chống cháy hoặc được đi trong ống thép mạ kẽm/máng cáp bảo vệ.
- Trị số điện trở tiếp địa: Phải đạt tiêu chuẩn $R_{tđ} \leq 4\Omega$ (theo TCVN).
- Kết cấu: Sử dụng cọc tiếp địa đồng hoặc thép mạ đồng đóng sâu xuống đất, liên kết bằng dây tiếp địa tiết diện tương đương dây pha (theo tiêu chuẩn IEC 60364).
- Chống sét: Trạm sạc ngoài trời bắt buộc phải có hệ thống chống sét lan truyền (SPD) để bảo vệ mạch điện tử nhạy cảm bên trong trụ sạc.
- Kết nối Internet: Sóng 4G/5G ổn định hoặc đi dây LAN đến từng trụ sạc (để giao tiếp qua giao thức OCPP).
- Hệ thống Camera (CCTV): Giám sát vị trí sạc 24/7 để xử lý các vấn đề như: xe xăng chiếm chỗ, sự cố cháy nổ hoặc phá hoại thiết bị.
- Hệ thống chiếu sáng: Khu vực trạm sạc phải có độ chiếu sáng để đảm bảo người dùng nhìn rõ bảng điều khiển và thao tác súng sạc an toàn vào ban đêm.
- Biển báo hạ tầng: Phải có biển báo điện áp cao, biển hướng dẫn sử dụng và biển báo vị trí dừng khẩn cấp (Emergency Stop).
3.4. Tiêu chuẩn an toàn khi lắp đặt trạm sạc xe điện
An toàn là yếu tố đặc biệt quan trọng khi triển khai trạm sạc xe điện, bởi hệ thống này sử dụng nguồn điện công suất lớn kết hợp với pin năng lượng. Nếu không được kiểm soát chặt chẽ, việc lắp đặt và vận hành có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro. Do đó, khi đánh giá mặt bằng tiêu chuẩn lắp đặt trạm sạc xe điện, các yếu tố an toàn kỹ thuật và phòng cháy chữa cháy cần được xem xét kỹ lưỡng.
Tại Việt Nam, các yêu cầu an toàn khi lắp đặt trạm sạc được tham chiếu theo các tiêu chuẩn như TCVN 12607:2019, IEC 61851 và hướng dẫn từ Công văn 417/PCCC&CNCH-P3.
Một số yêu cầu an toàn cơ bản cần được đảm bảo như sau:
- Đáp ứng yêu cầu về phòng cháy chữa cháy (PCCC): Trạm sạc cần được thẩm duyệt và cấp phép theo quy định về phòng cháy chữa cháy. Khu vực lắp đặt phải tuân thủ các yêu cầu về khoảng cách an toàn, lối thoát hiểm và trang bị các phương tiện chữa cháy cần thiết.
- An toàn điện: Hệ thống sạc cần sử dụng thiết bị bảo vệ dòng rò RCD loại B (Type B) hoặc loại A, có khả năng phát hiện cả dòng rò xoay chiều (AC) và dòng rò một chiều (DC) phát sinh từ pin xe điện. Khi phát hiện sự cố, thiết bị sẽ tự động ngắt điện để đảm bảo an toàn.
- Thiết bị chống sét lan truyền: Cần lắp đặt thiết bị chống sét lan truyền (SPD) tại tủ điện tổng nhằm bảo vệ các bảng mạch điện tử bên trong trụ sạc khỏi các xung điện do sét đánh gián tiếp hoặc sự cố từ hệ thống điện lưới.
- Nút dừng khẩn cấp (Emergency Stop): Trạm sạc phải được trang bị nút ngắt điện khẩn cấp đặt tại vị trí dễ nhìn thấy và dễ tiếp cận. Khi nhấn nút này, toàn bộ nguồn điện cấp cho các trụ sạc sẽ được ngắt ngay lập tức để xử lý tình huống khẩn cấp.
- Khoảng cách ngăn cháy: Các xe điện khi sạc cần được bố trí theo từng nhóm để đảm bảo an toàn. Thông thường, mỗi nhóm tối đa khoảng 10 xe trong khu vực tầng hầm hoặc 20 xe tại khu vực ngoài trời. Giữa các nhóm xe cần có khoảng cách trống hoặc tường ngăn cháy làm từ vật liệu không cháy như gạch hoặc bê tông.
- Trang bị phương tiện chữa cháy: Khu vực trạm sạc cần được trang bị bình chữa cháy bột ABC hoặc bình CO₂ để xử lý các sự cố cháy ban đầu. Đối với trạm sạc lắp đặt trong tầng hầm, hệ thống sprinkler (phun nước tự động) cũng cần được tính toán và thiết kế phù hợp với đặc thù cháy của pin xe điện.
>>> Xem thêm: Bộ sạc nền tảng cho trạm sạc xe điện: Khi nào nên đầu tư và cần lưu ý gì?
4. Các mô hình mặt bằng phù hợp để lắp đặt trạm sạc xe điện
Tùy theo nhu cầu sử dụng, lưu lượng phương tiện và điều kiện hạ tầng, mặt bằng tiêu chuẩn lắp đặt trạm sạc xe điện có thể được triển khai theo nhiều mô hình khác nhau. Dưới đây là mô số mô hình phổ biến:
- Mô hình trạm sạc tại bãi đỗ xe Công cộng / Trung tâm thương mại: Đây là mô hình phổ biến tại các khu đô thị lớn, nơi có lưu lượng phương tiện cao. Người dùng có thể kết hợp sạc xe trong thời gian mua sắm, giải trí hoặc sử dụng các dịch vụ tại trung tâm thương mại.
- Mô hình trạm sạc tại trạm dừng nghỉ (Highway Charging): Trạm sạc được bố trí tại các trạm dừng nghỉ trên tuyến đường cao tốc hoặc quốc lộ, phục vụ nhu cầu sạc nhanh cho các phương tiện di chuyển đường dài.
- Mô hình trạm sạc tại chung cư / Tòa nhà Văn phòng: Mô hình này đáp ứng nhu cầu sạc xe của cư dân hoặc nhân viên làm việc trong tòa nhà. Trạm sạc thường được bố trí tại tầng hầm hoặc khu vực bãi đỗ xe của tòa nhà.
- Mô hình trạm sạc tại khách sạn, nhà hàng và khu du lịch: Việc lắp đặt trạm sạc tại các cơ sở lưu trú và điểm du lịch giúp tăng tiện ích cho khách hàng, đặc biệt là du khách sử dụng xe điện trong các chuyến đi dài.
- Mô hình trạm sạc tại bãi xe của doanh nghiệp hoặc khu công nghiệp: Một số doanh nghiệp triển khai trạm sạc tại bãi xe nội bộ để phục vụ phương tiện của công ty hoặc nhu cầu sạc của nhân viên. Mô hình này cũng phù hợp với các khu công nghiệp có số lượng lớn phương tiện di chuyển hàng ngày.
- Mô hình quán cà phê kết hợp trạm sạc xe điện: Một số quán cà phê kết hợp triển khai trạm sạc xe điện nhằm gia tăng tiện ích cho khách hàng. Trong thời gian chờ sạc, người dùng có thể nghỉ ngơi, sử dụng dịch vụ ăn uống hoặc làm việc tại quán. Mô hình này không chỉ giúp nâng cao trải nghiệm khách hàng mà còn góp phần thu hút thêm lượng khách mới
5. Một số lưu ý cho nhà đầu tư khi lựa chọn mặt bằng tiêu chuẩn lắp đặt trạm sạc xe điện
Việc lựa chọn mặt bằng tiêu chuẩn lắp đặt trạm sạc xe điện có thể chiếm tới 60 – 70% sự thành bại của một dự án. Dưới đây là một số lưu ý “vàng” cho nhà đầu tư khi khảo sát mặt bằng:
- Kiểm tra năng lực hạ tầng điện: Khoảng cách đến trạm biến áp (TBA) càng gần càng tốt. Đồng thời cần kiểm tra xem tủ điện tổng của tòa nhà hoặc khu vực còn đủ công suất không. Nếu phải lắp thêm TBA riêng, chi phí đầu tư sẽ tăng.
- Pháp lý và sự đồng thuận của chủ sở hữu: Mặt bằng phải có giấy tờ pháp lý rõ ràng, mục đích sử dụng đất phù hợp với kinh doanh dịch vụ. Nếu lắp ở hầm chung cư, cần có sự đồng thuận của Ban quản trị và đảm bảo không lấn chiếm diện tích chung.
- Đánh giá tính khả thi về PCCC: Nếu mặt bằng nằm ở hầm sâu (tầng hầm 2, 3…), việc đáp ứng các tiêu chuẩn về màng ngăn cháy và thông gió theo Công văn 417 sẽ rất tốn kém. Mặt bằng phải nằm ở vị trí mà xe chữa cháy có thể tiếp cận dễ dàng trong trường hợp xảy ra sự cố pin.
- Luồng giao thông và trải nghiệm người dùng: Mặt bằng phải đủ rộng để xe ra vào mà không cần lùi quá nhiều lần, gây ùn tắc. Nếu là mặt bằng ngoài trời, ưu tiên vị trí có bóng mát hoặc có khả năng lắp mái che. Nắng gắt chiếu trực tiếp sẽ làm trụ sạc nhanh nóng, giảm công suất sạc
- Tiềm năng mở rộng: Không nên chỉ tính toán cho 1-2 trụ sạc ở thời điểm hiện tại. Nhà đầu tư nên lựa chọn mặt bằng có khả năng mở rộng lên 5-10 trụ sạc trong tương lai mà không cần phải đào lại toàn bộ hệ thống ống kỹ thuật hoặc hạ tầng ngầm. Bên cạnh đó, cần lưu ý lựa chọn khu vực không nằm ở vùng trũng hoặc dễ bị ngập nước tránh làm hư hỏng hệ thống tủ điện và các thiết bị kỹ thuật
Trên đây là những lưu ý quan trọng về mặt bằng tiêu chuẩn lắp đặt trạm sạc xe điện mà nhà đầu tư cần quan tâm khi triển khai dự án. Khi mặt bằng đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về hạ tầng và an toàn, trạm sạc sẽ có điều kiện vận hành ổn định và mang lại hiệu quả khai thác dài hạn.
>>> Xem thêm: Chiến lược tăng trưởng xanh và hạ tầng trạm sạc xe điện: Giải pháp từ S.TOUCH
