Quy định về trạm sạc xe điện đang dần được hoàn thiện theo hướng vừa mở rộng cơ hội đầu tư, vừa kiểm soát chặt chẽ các yếu tố an toàn và kỹ thuật. Dù là lĩnh vực được khuyến khích phát triển, nhà đầu tư vẫn cần chủ động tìm hiểu và tuân thủ đầy đủ các yêu cầu pháp lý. Việc chuẩn bị kỹ ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế rủi ro và đảm bảo tiến độ triển khai dự án.
1. Các quy định pháp lý về trạm sạc xe điện tại Việt Nam
Việc nắm vững hành lang pháp lý không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro trong quá trình triển khai và vận hành, mà còn tạo lợi thế cạnh tranh trong thị trường trạm sạc xe điện. Dưới đây là một số quy định pháp lý mà nhà đầu tư cần nắm được.
1.1. Quy định về quyền sử dụng đất
Đối với nhà đầu tư, việc triển khai trạm sạc xe điện trước hết phải đáp ứng điều kiện tiên quyết về mục đích sử dụng đất hợp pháp theo quy định của pháp luật đất đai. Khu đất dự kiến xây dựng phải được phân loại đúng chức năng, hoặc đã hoàn tất thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất trước khi triển khai dự án. Trong đó:
- Đất hạ tầng kỹ thuật (DHT) là lựa chọn phù hợp nhất vì trạm sạc được xem là công trình phục vụ lợi ích công cộng. Nếu nằm trong quy hoạch điện lực hoặc giao thông thì việc cấp phép sẽ thuận lợi hơn.
- Đất thương mại, dịch vụ (TMD) phù hợp với mô hình kinh doanh trạm sạc kết hợp tiện ích như quán cà phê, rửa xe, điểm dừng nghỉ.
- Đất sản xuất phi nông nghiệp (SKC) thường áp dụng trong khu công nghiệp, nhà máy để phục vụ xe nội bộ và vận tải.
- Đất giao thông (DGT) thích hợp đặt tại bãi đỗ xe, trạm dừng nghỉ, hoặc khu vực ven các tuyến đường lớn.
Ngoài ra, trong trường hợp nhà đầu tư không có sẵn quỹ đất phù hợp, việc tiếp cận đất công cần tuân thủ các cơ chế do Nhà nước quy định. Đây là một trong những hướng tiếp cận phổ biến tại các đô thị lớn hiện nay. Cụ thể:
- Đấu giá quyền thuê mặt bằng: Nhà đầu tư có thể thuê các vị trí như bãi xe, gầm cầu, công viên trong thời hạn thường từ 5 -10 năm để lắp trạm sạc.
- Hợp tác công – tư (PPP): Nhà nước chuẩn bị mặt bằng, doanh nghiệp đầu tư thiết bị và vận hành, sau đó chia sẻ doanh thu hoặc trả phí thuê.
Khi triển khai trên đất công, nhà đầu tư phải đảm bảo:
- Không ảnh hưởng đến an toàn giao thông, kết cấu hạ tầng hiện hữu.
- Tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan đến điện lực, phòng cháy chữa cháy và môi trường.
- Có phương án hoàn trả mặt bằng và tháo dỡ công trình trong trường hợp Nhà nước thu hồi đất hoặc kết thúc thời hạn khai thác.
1.2. Quy định về cấp phép xây dựng trạm sạc xe điện
Trong bối cảnh hạ tầng xe điện đang được thúc đẩy mạnh mẽ, quy trình cấp phép xây dựng trạm sạc tại Việt Nam đã được tinh giản nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà đầu tư. Tuy nhiên, “đơn giản hóa thủ tục” không đồng nghĩa với việc nới lỏng quản lý. Trên thực tế, nhà đầu tư vẫn phải tuân thủ đầy đủ quy định về trạm sạc xe điện liên quan đến cấp phép xây dựng.
Các trường hợp được miễn giấy phép xây dựng
Pháp luật hiện hành cho phép miễn giấy phép xây dựng trong một số trường hợp cụ thể, chủ yếu áp dụng với các mô hình quy mô nhỏ hoặc lắp đặt trong công trình có sẵn:
Các trường hợp bắt buộc phải xin giấy phép xây dựng
Đối với các dự án có quy mô lớn hơn hoặc có tác động đến kết cấu – hạ tầng, nhà đầu tư bắt buộc phải thực hiện thủ tục cấp phép:
- Xây dựng trạm sạc độc lập trên đất trống
- Lắp đặt tại trạm dừng nghỉ, cây xăng
- Xây dựng trạm biến áp riêng cho trạm sạc nhanh (DC)
Hồ sơ xin cấp phép xây dựng (yêu cầu cơ bản)
Để được cấp phép, nhà đầu tư cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định, bao gồm:
- Đơn đề nghị cấp giấy phép xây dựng theo mẫu
- Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp
- Hồ sơ thiết kế kỹ thuật (mặt bằng tổng thể, hệ thống điện, phương án PCCC)
- Văn bản chấp thuận của các cơ quan liên quan: Điện lực (đấu nối lưới điện), Cơ quan phòng cháy chữa cháy (thẩm duyệt/ nghiệm thu nếu thuộc diện bắt buộc),…
Rủi ro pháp lý nếu triển khai không phép
Nhà đầu tư cần đặc biệt thận trọng với các rủi ro pháp lý nếu không tuân thủ đầy đủ quy định về cấp phép. Theo Nghị định 16/2022/NĐ-CP, các hành vi vi phạm có thể bị xử phạt hành chính với mức tiền từ 60.000.000 đến 140.000.000 đồng, kèm theo biện pháp đình chỉ thi công và buộc tháo dỡ công trình vi phạm.
Trong trường hợp vẫn cố tình tiếp tục thi công sau khi đã bị lập biên bản, mức xử phạt có thể tăng lên từ 100.000.000 đến 500.000.000 đồng, đồng thời bị tước quyền sử dụng giấy phép xây dựng (nếu có) trong thời hạn từ 3 đến 6 tháng.
Ngoài ra, công trình còn có thể bị yêu cầu dừng thi công, không được phép đấu nối điện và không đủ điều kiện để nghiệm thu đưa vào vận hành.
1.3. Quy định về thuế khi đầu tư trạm sạc xe điện
Hoạt động kinh doanh trạm sạc được pháp luật xem là một hoạt động có phát sinh doanh thu. Do đó, về nguyên tắc, cá nhân hoặc tổ chức tham gia vào lĩnh vực này phải thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định, trừ một số trường hợp doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế.
Trường hợp 1: Trực tiếp kinh doanh trạm sạc (hợp tác với hãng xe)
Đây là mô hình phổ biến khi nhà đầu tư hợp tác với các hãng xe điện để vận hành trạm sạc và chia sẻ doanh thu.
Nhà đầu tư phải kê khai và nộp các loại thuế sau:
- Thuế GTGT (giá trị gia tăng)
- Thuế TNCN (áp dụng với cá nhân/hộ kinh doanh)
- Thuế TNDN (áp dụng với doanh nghiệp)
Mức thuế cụ thể sẽ phụ thuộc vào:
- Loại hình kinh doanh (hộ kinh doanh hay doanh nghiệp)
- Quy mô doanh thu thực tế
Lưu ý:
- Từ 01/01/2026, chỉ phải nộp thuế khi doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở lên
- Trong thực tế, các hãng xe điện thường khấu trừ và kê khai thuế thay trước khi chia doanh thu cho đối tác (nội dung này sẽ được quy định trong hợp đồng)
Trường hợp 2: Cho thuê mặt bằng để đặt trạm sạc
Trong trường hợp này, nhà đầu tư không trực tiếp vận hành trạm sạc mà chỉ khai thác giá trị mặt bằng. Do đó, hoạt động được xác định là cho thuê tài sản.
Nghĩa vụ thuế gồm:
- Thuế GTGT: 5%
- Thuế TNCN: 5%
Lưu ý: Tương tự, từ 01/01/2026, chỉ phải nộp thuế khi doanh thu cho thuê đạt từ 500 triệu đồng/năm trở lên
Bên cạnh nghĩa vụ thuế, Nhà nước hiện đang có định hướng khuyến khích phát triển hạ tầng xe điện và năng lượng sạch, do đó nhà đầu tư có thể được hưởng một số chính sách ưu đãi:
- Miễn hoặc giảm thuế GTGT và thuế TNDN đối với một số dự án thuộc lĩnh vực năng lượng sạch hoặc hạ tầng phục vụ xe điện
- Đối với thiết bị sạc nhập khẩu từ các quốc gia có hiệp định thương mại tự do (FTA) với Việt Nam, mức thuế nhập khẩu có thể giảm xuống 0% – 5%
>>> Xem thêm: Quy định pháp lý mới nhất về mặt bằng trạm sạc xe điện (2026)
2. Quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật trạm sạc xe điện
Bên cạnh các điều kiện về pháp lý và mặt bằng, quy định về trạm sạc xe điện cũng đặc biệt nhấn mạnh đến các tiêu chuẩn kỹ thuật khi đưa hệ thống vào vận hành. Các tiêu chuẩn này thường được quy định trong các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn ngành điện và hướng dẫn của cơ quan quản lý.
2.1. Tiêu chuẩn về thiết bị sạc
Thiết bị sạc là thành phần quan trọng nhất trong toàn bộ hệ thống, do đó cần đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và an toàn nghiêm ngặt:
Nguồn gốc và chứng nhận chất lượng
- Thiết bị phải có xuất xứ rõ ràng, đầy đủ hồ sơ kỹ thuật
- Đáp ứng tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) hoặc tiêu chuẩn quốc tế tương đương (IEC, ISO…)
- Được kiểm định hoặc chứng nhận hợp quy trước khi đưa vào sử dụng
Tính năng an toàn bắt buộc
- Bảo vệ quá tải, quá áp, ngắn mạch, rò điện
- Tự động ngắt điện khi xảy ra sự cố
- Có cơ chế kiểm soát nhiệt độ và cảnh báo lỗi
- Phải có khả năng chống va đập để đảm bảo độ bền trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
2.2. Tiêu chuẩn về hệ thống điện
Không chỉ dừng ở thiết bị, quy định về trạm sạc xe điện còn yêu cầu hệ thống điện phải được thiết kế phù hợp với đặc thù tải lớn và vận hành liên tục:
- Tần số và điện áp: Phải tương thích với lưới điện quốc gia (220V/1 pha hoặc 380V/3 pha, tần số 50Hz)
- Nối đất: Điện trở nối đất phải đảm bảo các trị số theo quy định (thường dưới 4Ω) để triệt tiêu dòng rò, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người sử dụng khi cầm súng sạc
- Hệ thống chống sét lan truyền (SPD) để bảo vệ mạch điện tử nhạy cảm trong trụ sạc
3. Quy định về an toàn khi lắp đặt trạm sạc xe điện
Trong quá trình đầu tư và vận hành trạm sạc xe điện, an toàn kỹ thuật và phòng cháy chữa cháy (PCCC) là một trong những yêu cầu quan trọng hàng đầu mà nhà đầu tư bắt buộc phải tuân thủ.
Do đặc thù của hệ thống sạc liên quan đến điện năng công suất lớn và pin Lithium (có nguy cơ cháy cao nếu xảy ra sự cố), các quy định pháp lý hiện nay đang ngày càng siết chặt nhằm hạn chế rủi ro và đảm bảo an toàn cho người sử dụng cũng như công trình xung quanh.
Theo quy định về trạm sạc xe điện tại Thông tư 06/2022/TT-BXD, các công trình có bố trí trạm sạc cần tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu về khoảng cách an toàn, giải pháp ngăn cháy lan và hệ thống PCCC tự động. Đây là cơ sở quan trọng để đảm bảo trạm sạc được thiết kế, lắp đặt và vận hành đúng tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật.
Dưới đây là các nhóm yêu cầu cốt lõi mà nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý:
Yêu cầu về thiết kế mặt bằng và khoảng cách an toàn
-
- Bố trí vách ngăn cháy: Đối với trạm sạc đặt trong tầng hầm hoặc bên trong tòa nhà, khu vực sạc cần được tách biệt bằng tường/vách ngăn chống cháy chuyên dụng. Điều này giúp hạn chế cháy lan sang khu vực đỗ xe hoặc không gian khác
- Khoảng cách an toàn giữa thiết bị: Các trụ sạc, đặc biệt là trụ sạc nhanh công suất lớn phải được bố trí cách nhau một khoảng hợp lý để tránh quá nhiệt
- Khoảng cách với khu vực nguy hiểm: Không đặt gần khu vực có nguy cơ cháy nổ như cây xăng, hệ thống khí gas, kho chứa vật liệu dễ cháy
- Không cản trở lối thoát hiểm: Tuyệt đối không bố trí trạm sạc tại vị trí ảnh hưởng đến lối thoát nạn, hành lang cứu hỏa hoặc thiết bị chữa cháy nhằm đảm bảo khả năng tiếp cận nhanh của lực lượng cứu hộ.
Yêu cầu về hệ thống cảnh báo và thiết bị chữa cháy
- Hệ thống báo cháy tự động: Lắp đặt đầu báo khói hoặc đầu báo nhiệt tại khu vực sạc nhằm đảm bảo phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường
- Trang bị phương tiện chữa cháy tại chỗ: Bình chữa cháy phù hợp với thiết bị điện, Chăn chống cháy (màn ngăn cháy) để phủ lên xe khi xảy ra cháy, giúp kiểm soát đám cháy
- Nút ngắt điện khẩn cấp: Bắt buộc phải có tại mỗi cụm trạm sạc hoặc mỗi trụ sạc. Cần đặt ở vị trí dễ thấy, dễ thao tác
4. Quy định về vị trí lắp đặt trạm sạc xe điện
Việc phát triển trạm sạc xe điện không chỉ dừng ở yếu tố kỹ thuật mà còn chịu sự kiểm soát chặt chẽ từ quy hoạch đô thị và giao thông. Do đó, nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý các yêu cầu về phân bổ và lựa chọn vị trí theo đúng quy định về trạm sạc xe điện như sau:
Yêu cầu về vị trí theo từng loại công trình
Các khu vực hạn chế hoặc không được phép xây dựng
Để đảm bảo an toàn kỹ thuật, an ninh hệ thống điện và tuân thủ quy hoạch đô thị, pháp luật hiện hành quy định một số khu vực bị hạn chế hoặc không được phép triển khai trạm sạc xe điện. Cụ thể:
- Khu vực trũng thấp, dễ ngập nước: Những vị trí này tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn điện khi xảy ra mưa lớn hoặc ngập úng, có thể dẫn đến chập điện, hư hỏng thiết bị và gây nguy hiểm cho người sử dụng.
- Khu di tích lịch sử, di sản văn hóa: Đây là các khu vực cần bảo tồn về cảnh quan và giá trị văn hóa, do đó việc lắp đặt trạm sạc thường bị hạn chế, trừ trường hợp có thiết kế đặc thù và được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
- Khu vực dưới đường dây điện cao thế không đảm bảo khoảng cách an toàn: Việc bố trí trạm sạc tại các vị trí này có thể vi phạm hành lang an toàn điện, tiềm ẩn nguy cơ phóng điện và ảnh hưởng đến vận hành của hệ thống điện.
5. Quy định về vận hành và bảo trì trạm sạc
Trong quá trình vận hành, nhà đầu tư cần đảm bảo trạm sạc hoạt động liên tục, an toàn và tuân thủ các quy định kỹ thuật:
Quy định về vận hành
- Vận hành đúng công suất thiết kế: Không sử dụng vượt quá công suất cho phép của hệ thống điện và thiết bị sạc, đảm bảo phân bổ tải hợp lý giữa các trụ sạc
- Giám sát hoạt động liên tục: Theo dõi tình trạng thiết bị, công suất tiêu thụ, thời gian sạc để kịp thời phát hiện và xử lý các sự cố như quá nhiệt, lỗi kết nối, ngắt điện
- Đảm bảo an toàn cho người sử dụng: Có hướng dẫn sử dụng rõ ràng tại trạm, có cảnh báo các nguy cơ về điện, cháy nổ và bố trí nhân sự hoặc hệ thống hỗ trợ khi cần thiết
- Tuân thủ quy định về giá dịch vụ (nếu có): Giá công khai, minh bạch và thực hiện đúng quy định về thanh toán và xuất hóa đơn
Quy định về bảo trì, bảo dưỡng thiết bị
Việc bảo trì và bảo dưỡng trạm sạc xe điện cần được thực hiện thường xuyên, có kế hoạch rõ ràng nhằm đảm bảo hệ thống vận hành ổn định:
- Bảo trì định kỳ: Thực hiện kiểm tra tổng thể hệ thống điện, dây dẫn, tủ điện và tình trạng hoạt động của các trụ sạc. Đồng thời, cần vệ sinh, làm sạch thiết bị để đảm bảo điều kiện vận hành tối ưu và hạn chế các tác động từ môi trường.
- Kiểm định và hiệu chuẩn: Các thiết bị đo đếm điện năng phải được kiểm định theo đúng quy định hiện hành, đồng thời hiệu chuẩn định kỳ để đảm bảo độ chính xác trong việc ghi nhận điện năng tiêu thụ và tính toán chi phí sạc.
- Thay thế và sửa chữa: Cần kịp thời phát hiện và thay thế các linh kiện hư hỏng hoặc xuống cấp. Tuyệt đối không tiếp tục sử dụng các thiết bị không đảm bảo tiêu chuẩn an toàn, nhằm tránh phát sinh sự cố trong quá trình vận hành.
6. Điều kiện để kinh doanh trạm sạc xe điện
Để triển khai và vận hành trạm sạc xe điện một cách hợp pháp, nhà đầu tư cần đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện liên quan đến đất đai, pháp lý kinh doanh và thủ tục xây dựng. Cụ thể:
- Điều kiện về pháp lý và giấy phép: Phải có giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh với mã ngành phù hợp
- Quy hoạch sử dụng đất: Địa điểm đặt trạm sạc phải phù hợp với quy hoạch xây dựng và mục đích sử dụng đất của địa phương.
- Giấy phép xây dựng: Cần thực hiện các thủ tục xin phép cải tạo hoặc xây dựng mới tùy thuộc vào quy mô hạ tầng.
- Nguồn cấp điện: Phải có văn bản chấp thuận đấu nối từ đơn vị điện lực (EVN). Đối với các trạm sạc nhanh (DC), thường cần lắp đặt thêm biến áp riêng để đảm bảo công suất.
- Tiêu chuẩn thiết kế: Hệ thống phải tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện, chống sét và nối đất.
- Thiết bị sạc: Các trụ sạc phải đạt chứng nhận tiêu chuẩn và được kiểm định định kỳ.
- Đảm bảo an toàn PCCC: Hệ thống trạm sạc phải được thẩm duyệt thiết kế về PCCC, phải trang bị đầy đủ bình chữa cháy chuyên dụng, hệ thống cảnh báo cháy tự động và khoảng cách an toàn giữa các trụ sạc và các công trình xung quanh.
Kết luận
Trên đây là tổng hợp những quy định về trạm sạc xe điện mà S.TOUCH đã tổng hợp và cập nhật. Có thể thấy, việc đầu tư và vận hành trạm sạc xe điện không chỉ đơn thuần là bài toán kinh doanh, mà còn đòi hỏi sự tuân thủ chặt chẽ về pháp lý, kỹ thuật và an toàn.
Để phát triển dài hạn trong lĩnh vực này, nhà đầu tư cần đầu tư trạm sạc xe điện với tư duy dài hạn: đầu tư đúng, triển khai chuẩn, vận hành an toàn và tuân thủ pháp luật. Đây chính là nền tảng giúp nhà đầu tư hạn chế rủi ro và từng bước xây dựng lợi thế cạnh tranh trong thị trường xe điện đang phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam.
>>> Xem thêm: Tiêu chuẩn đánh giá mặt bằng có thể đầu tư lắp trạm sạc
